Als het meteen klikt, kijk dan nog een keer
Bij het kiezen van een nieuwe collega, bestuurder of samenwerkingspartner hoor je vaak: het klikte meteen.
Dat voelt goed. We herkennen iemands taal, tempo, achtergrond of manier van denken. Het gesprek verloopt gemakkelijk en vertrouwen ontstaat snel. Maar een klik kan ook verraderlijk zijn: soms betekent het simpelweg dat iemand op ons lijkt.
Het gevaar van de comfortzone
Ik zie te vaak dat organisaties, meestal onbewust, kiezen voor wat vertrouwd voelt. Zo ontstaan teams waarin veel kennis aanwezig is, maar de cruciale vragen niet worden gesteld. Dezelfde aannames keren telkens terug en afwijkende perspectieven komen pas laat of helemaal niet aan bod.
Juist heterogene teams kunnen enorm swingen. Verschillende perspectieven, ervaringen en reflexen zorgen voor scherpere vragen, onverwachte oplossingen en betere besluiten. Dat vraagt wel dat verschil niet alleen aanwezig is, maar ook werkelijk invloed krijgt op de keuzes die worden gemaakt.
Productieve frictie
Daar ligt een opdracht voor leiderschap. Niet iedere wrijving is waardevol. Er is een wezenlijk verschil tussen iemand die een aanname constructief ter discussie stelt en iemand die de dynamiek onveilig maakt.
Productieve frictie richt zich op het vraagstuk, niet op de persoon. Ze vergroot het gezamenlijke denken en brengt mogelijkheden naar voren die binnen een gelijkgestemd team gemakkelijk onopgemerkt blijven.
Ook als ensembleleider herken ik dit direct. Een ensemble waarin iedereen dezelfde kleur, timing en muzikale reflex heeft, kan prachtig samenspelen. Maar het is juist die ene afwijkende stem die een register kan openen dat de groep zelf nog niet hoorde.
Een beetje schuren hoeft daarom niet direct te worden opgelost. Het kan de eerste aanwijzing zijn dat er werkelijk iets nieuws aan het denken wordt toegevoegd.
Een klein inspiratiecadeau: de frictievraag
Stel bij een volgende selectie of sollicitatie niet alleen de vraag of iemand binnen het team past. Vraag ook:
- Wat voelt vertrouwd aan deze persoon?
- Welke vaste aanname zou deze persoon ons kunnen laten heroverwegen?
- Komt eventuele weerstand voort uit onvoldoende kwaliteit of vooral uit onbekendheid?
Kies niet alleen de kandidaat die gemakkelijk aansluit. Kijk welk verschil de organisatie op dit moment nodig heeft om verder te komen.
