We voelen haarfijn aan of we serieus worden genomen

We voelen haarfijn aan of iemand werkelijk naar ons luistert. Dat blijkt niet alleen uit wat diegene zegt, maar ook uit een blik, een kleine reactie, de volgende vraag of juist het uitblijven daarvan.

Je merkt het wanneer iemand je woorden volgt. En je merkt het ook wanneer iemand vooral wacht tot diegene zelf weer kan spreken.

Luisteren is zichtbaar gedrag

Serieus genomen worden is geen abstract gevoel. We lezen het voortdurend af aan lichaamstaal, taalgebruik en aandacht. Stelt iemand een vraag omdat het antwoord er werkelijk toe doet? Wordt er doorgevraagd? Komt iets wat we hebben ingebracht later terug in het gesprek?

Een vriendelijke houding is niet hetzelfde als oprechte belangstelling. Je kunt iemand uitgebreid laten spreken, instemmend knikken en ondertussen allang besloten hebben dat diens perspectief geen rol zal spelen.

Mensen hebben dat meestal sneller door dan we denken.

Gehoord worden is nog geen invloed hebben

Ook binnen organisaties wordt veel gesproken over luisteren en ruimte geven. Maar als alle wezenlijke keuzes al vaststaan, blijft die ruimte symbolisch.

Werkelijk luisteren betekent niet dat iedereen gelijk krijgt of dat iedere suggestie wordt overgenomen. Het betekent wel dat iemands inbreng serieus wordt onderzocht en zichtbaar wordt meegewogen. Ook een afwijzing kan respectvol zijn, wanneer helder wordt gemaakt waarom een andere keuze is gemaakt.

Als mensen hun ideeën steeds opnieuw delen zonder dat er iets mee gebeurt, trekken zij zich uiteindelijk terug. Niet omdat ze niets meer te zeggen hebben, maar omdat ze hebben geleerd dat spreken weinig verschil maakt.

Luisteren als ensemble

Ook als ensembleleider merk ik onmiddellijk of musici werkelijk naar elkaar luisteren. Iedereen kan de juiste noten spelen en toch langs elkaar heen musiceren.

Samenspel ontstaat wanneer musici reageren op elkaars timing, ademhaling, klank en beweging. Dat vraagt niet dat iedereen hetzelfde speelt. Het vraagt dat iedere stem wordt waargenomen en dat wat iemand doet gevolgen heeft voor wat de anderen vervolgens doen.

Dat is binnen een organisatie niet anders.